Beleid en strategie, jaarverslagen
De uitdaging
In de komende tien jaar zal de Nederlandse kenniseconomie volledig digitaal worden. Overheid, bedrijfsleven, wetenschap en samenleving zullen afhankelijk zijn van digitale informatie. Nu al produceren universiteiten, onderzoekinstellingen, wetenschappelijke uitgevers, bedrijven en overheidsinstanties jaarlijks enorme hoeveelheden data in digitale vorm. Snelle en efficiënte toegang tot deze informatie, die varieert van datasets tot publicaties, van patententen tot televisiebeelden, is een belangrijke voorwaarde voor een kenniseconomie die concurrerend is in Europa en de wereld.
Maar digitale informatie is erg vergankelijk. De levensduur van de informatie wordt bepaald door de houdbaarheid van de drager en de benodigde software en hardware die de informatie voor de gebruiker toegankelijk maken – en deze is zeer beperkt. Dataformaten en databases blijken slecht beschreven. Software wordt niet langer ondersteund of verdwijnt van de markt. Ook kan digitale informatie, in tegenstelling tot de papieren tegenhanger, gemakkelijk gewijzigd worden, wat de integriteit en de authenticiteit van de informatie in gevaar brengt.
In de moderne kennissamenleving vertegenwoordigt digitale informatie het intellectuele kapitaal van de samenleving. Wanneer gegevens verloren gaan, is een nieuwe, kostbare investering in tijd en geld nodig om die informatie weer beschikbaar te maken. Nog schadelijker is het wanneer onvervangbare data, zoals meteorologische metingen of unieke CAD-modellen in de technische sector verloren gaan.
Tweeledige aanpak: technisch en organisatorisch
Het probleem van digitale duurzaamheid moet op twee niveaus worden aangepakt: enerzijds moeten er technische oplossingen gevonden worden voor het duurzaam opslaan en toegankelijk houden van digitale informatie; anderzijds is het belangrijk om op nationaal en internationaal niveau goede afspraken te maken over wie wat bewaart: welke instellingen kunnen worden aangesproken op het effectief en deskundig bewaren van welke soorten informatie? Omdat duurzame opslag van informatie een kostbare aangelegenheid is, moeten ook afspraken gemaakt worden over de financiering. En dat vraagt weer om politiek draagvlak en dus om bewustwording van het probleem.
De Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid
Het probleem van de digitale duurzaamheid is een sectoroverschrijdend probleem. Het speelt bij archieven, bibliotheken, onderzoekinstellingen, de nationale en plaatselijke overheid, bij erfgoedinstellingen en musea. Daarom is het van belang om de problematiek op nationaal niveau in kaart te brengen, verantwoordelijkheden af te stemmen en samen kennis en expertise te ontwikkelen. Een aantal organisaties dat digitale duurzaamheid tot de kerntaak rekent, heeft daarom besloten tot de oprichting van een Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid. De activiteiten van de NCDD moeten bewerkstellingen dat Nederland over vijf jaar beschikt over een stabiele organisatorische en technische infrastructuur voor digitale informatie. Daarnaast zal de Coalitie een wezenlijke rol vervullen als katalysator en gezamenlijk aanspreekpunt. De Coalitie werkt nauw samen met de overheid.
De uitgangspunten
Bij de uitvoering van de activiteiten hanteert de NCDD de volgende uitgangspunten:
- Onafhankelijkheid
De NCDD is een onafhankelijke organisatie die wordt gefinancierd uit bijdragen van de leden. - Openheid
De NCDD en haar leden zullen kennis en informatie over digitale duurzaamheid vrij beschikbaar stellen, zodat ervaringen kunnen worden gedeeld en alle betrokken partijen daarvan optimaal kunnen profiteren. - Samenwerking
Digitale duurzaamheid is in termen van omvang, complexiteit en benodigde investeringen zo’n belangrijke uitdaging geworden dat deze niet door één organisatie kan worden opgelost. De NCDD biedt haar leden een forum waar relevante issues kunnen worden geïdentificeerd en samenwerking kan worden gezocht tussen organisaties en sectoren. - Gemeenschappelijk belang
De kernactiviteiten van de NCDD die worden gefinancierd uit de bijdragen van de leden dienen van algemeen belang en nut te zijn voor de leden.
De internationale context
Digitale duurzaamheid is een complex probleem dat niet alleen om nationale maar ook om internationale samenwerking vraagt. De deelnemers in de NCDD bevorderen samenwerking in Europees en mondiaal verband. De Coalitie heeft zich aangesloten bij de Europese Alliance for Permanent Access to the Records of Science (PARSE).
Strategie
Het jaar 2009 stond in het teken van een Nationale Verkenning Digitale Duurzaamheid waarmee de stand van zaken ten aanzien van digitale duurzaamheid in kaart is gebracht. De Verkenning heeft geleid tot het interimrapport Toekomst voor ons digitaal geheugen (1): duurzame toegang tot informatie in Nederland. Op basis van het rapport heeft de NCDD een Strategische agenda gepubliceerd, die op 9 juni 2010 is verschenen onder de titel Toekomst voor ons digitaal geheugen (2): strategische agenda voor duurzame toegankelijkheid .
Jaarverslagen
NCDD-conferentie 18 september 2009 (foto KB, Jacqueline van der Kort)
