Inleiding in Digitale Duurzaamheid
Introductiefilmpje Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief van Schooltelevisie op Youtube, 7 mei 2007
Het probleem
Alle digitale informatie bestaat uit reeksen 011001110011110101010101010101, etc.
Wat die cijfers betekenen wordt bepaald door de computer waarop de informatie wordt afgespeeld en de software die daarvoor gebruikt wordt. Het ene softwarepakket begrijpt niets van de cijferreeksen van een ander softwarepakket. Zolang die softwarepakketten allebei courant zijn, is er geen sprake van een probleem. Maar steeds nieuwere versies van hardware en software maken alle digitale informatie uiteindelijk volledig onbruikbaar.
Daarbij zijn de dragers van digitale informatie ook nog eens kwetsbaar. De oude floppy disks konden gemakkelijk gebogen worden, een harde schijf kan crashen, een cd of dvd kan onbruikbaar worden door een flinke kras, blootstelling aan UV-licht, vocht of hoge temperaturen. En zelfs zonder extreme omstandigheden durft niemand de informatie op cd’s of dvd’s langer te garanderen dan enkele tientallen jaren.
Het belang van informatie
Bijna de hele kenniseconomie van Nederland draait op digitale informatie. Banken, verzekeringen, de overheid, de wetenschap, de media, en zelfs het onderwijs gaan meer en meer digitaal. Uiteraard hoeft niet alle informatie voor de eeuwigheid te worden bewaard, maar veel is wel van belang:
- Geschiedschrijving wordt in de toekomst onmogelijk als wij er anno 2008 niet voor zorgen dat digitale informatie over onze samenleving wordt bewaard. Te denken valt aan gegevens over het functioneren van de overheid, maar ook bijvoorbeeld aan televisiebeelden.
- Veel wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld de ontwikkelingen in het klimaat is afhankelijk van informatie die over een tijdspanne van vele jaren wordt verzameld.
- De wetenschap kan efficiënter functioneren als onderzoekers gebruik kunnen blijven maken van datasets die door hun collega’s zijn verzameld.
- Burgers moeten er blindelings van uit kunnen gaan dat de informatie over hun banktegoeden en verzekeringen zeer zorgvuldig en langdurig worden bewaard.
- Enzovoorts.
Onwerkbare oplossingen
Toen het Nationaal Archief van Australië geconfronteerd werd met het probleem van digitale duurzaamheid, besloot men van alle computers en software die werden afgedankt, één exemplaar te bewaren. Zodoende zou men oude informatie altijd terug kunnen lezen op de oorspronkelijke apparaten. Er ontstond een waar computer museum. Maar al snel bleek deze oplossing onbruikbaar, niet alleen omdat de onderdelen voor oude computers niet meer te krijgen waren en de software door de leveranciers niet meer werd ondersteund, maar ook omdat na enkele jaren niemand meer wist hoe de apparaten en de software werkten.
Onvolkomen digitale duurzaamheid in het ‘computer museum’ van de National Archives of Australia. Bron: Michael Carden, presentatie op de ODF-workshop in Den Haag, 28 februari 2008, Reproduced by permission.
Informatie kon natuurlijk ook uitgeprint worden en op papier bewaard, maar dat bracht alleen soelaas voor eenvoudige teksten. Voor foto’s, video’s en databases is dit geen oplossing.
Men kon bestaande informatie ook met de hand kopiëren naar de volgende versie van de computer of de software. Daarbij deden zich echter nieuwe problemen voor: naarmate de hoeveelheid informatie groeide, en de diversiteit van gebruikte programma’s en computers toenam, werd het fysiek (en financieel) onmogelijk om bij te houden wat nu precies op welk moment naar welk volgend platform moest worden overgezet. Databestanden die niet dagelijks gebruikt werden verdwenen uit de aandacht en werden ongemerkt onbruikbaar.
Bovendien bleek dat dit ‘migreren’ van data van het ene programma naar het andere vrijwel altijd gepaard ging met verlies van gegevens. Zo kan een tabel volstrekt onbegrijpelijk worden als de opmaak verloren gaat.
Duurzame oplossingen
Dé oplossing voor het probleem van digitale duurzaamheid is ook anno 2008 nog niet ontwikkeld. Daarom wordt wereldwijd veel onderzoek gedaan naar diverse methoden en technieken die de digitale duurzaamheid kunnen waarborgen. Soms zal een combinatie van technieken gewenst zijn. De belangrijkste strategieën zijn momenteel:
Migratie. Migratie is het overzetten van informatie naar nieuwe hardware en software. Dit is de meest gebruikte techniek, maar er kleven ook bezwaren aan. Zo moet migratie steeds herhaald worden. Ook gaat er vaak informatie verloren bij het overzetten zodat de integriteit van het origineel niet meer gewaarborgd is. Daarom bewaren veel archieven naast de migratie-kopie ook altijd nog het originele object. Zie hier.
Emulatie. Emulatie kan het best worden omschreven als het nabootsen van een bepaald computerplatform of computerprogramma op een ánder platform of programma. Hierdoor kunnen documenten worden geopend of programma’s worden gedraaid op een computer die hier eigenlijk niet voor bedoeld is. Dit gebeurt door een emulator, een programma dat als het ware een extra laag creëert tussen een bestaand platform (host platform) en het te emuleren platform (target platform). Zie hier.
Meer informatie is te vinden hier.
